Domein 3: Mondelinge vaardigheden

Mondelinge taalvaardigheid is in het dagelijkse leven een belangrijke basisvaardigheid

Het is zeker zo belangrijk als schriftelijke taalvaardigheid. Taalgebruikers komen elke dag situaties tegen waarin het van belang is om op een effectieve manier te luisteren en adequaat te reageren.

IMG_1747_bewerkt-2

Binnen het domein mondelinge taalvaardigheid onderscheiden we in het Utrechts Taalcurriculum de subdomeinen luisteren, spreken en gesprekken. Dat is tevens de verdeling die in het referentiekader wordt gemaakt. Traditioneel wordt er in het taalonderwijs onderscheid gemaakt tussen de deelvaardigheden luisteren en spreken. Wij vinden het belangrijk om in het onderwijs ook de gecombineerde toepassing van deze vaardigheden een plaats te geven in het curriculum in de vorm van gesprekken. Het subdomein luisteren heeft binnen deze drieslag uitsluitend betrekking op de ‘geïsoleerde’ luisteractiviteit, die bijvoorbeeld bij het luisteren naar de radio of het kijken naar een toneelstuk (waarbij het kijken ondersteunend is) aan de orde komt. Het subdomein spreken heeft betrekking op de ‘monologische’ spreekactiviteit, bijvoorbeeld in een speech, spreekbeurt of mondelinge instructie. Het subdomein gesprekken heeft betrekking op alle mondelinge taalactiviteit waarbij sprake is van interactie (overleg, discussie, debat).

U kunt leerlingen doelbewust trainen in het vergroten van hun vaardigheid in alle drie de subdomeinen. Dit is de ‘intentionele’ kant van het onderwijs, waarvoor we binnen dit curriculum handvatten geven. Ook kunnen deze vaardigheden ‘incidenteel’ aan bod komen, d.w.z. zonder dat u expliciet aan deze vaardigheden werkt. Op school luisteren en praten leerkrachten en leerlingen de hele dag. Het is goed om bij alle lessen, bij alle vakken, het gebruik van mondelinge taal kritisch onder de loep te nemen: komen de leerlingen tijdens de lessen voldoende aan het woord en hoe is de uitvoering hiervan? Kunnen de leerlingen hun gedachten verwoorden en brengen zij de ‘intentioneel’ geleerde vaardigheden in praktijk? Doen zij dit zowel bij spreekvaardigheid als bij gespreksvaardigheden?

In een ideale leeromgeving zorgen alle leerkrachten, van alle vakken, voor rijk en gevarieerd taalaanbod en adequate feedback op taaluitingen van de leerlingen.

Ga hier verder naar een van de drie subdomeinen van mondelinge taalvaardigheid:

…………………………………………………………………..
Luisteren
…………………………………………………………………..
Spreken
…………………………………………………………………..
Gesprekken
…………………………………………………………………..